τα στοιχεία & τα άτομά τους

Όλα τα σώματα-υλικά, είτε είναι έμβια ή άβια, είτε είναι στερεά ή υγρά ή αέρια, αποτελούνται από άτομα, μόρια & ιόντα που τα λέμε δομικά σωματίδια της ύλης. Αυτά είναι τα τουβλάκια με τα οποία δομούνται-κτίζονται όλα τα σώματα. Με άλλα λόγια το κάθε σώμα είναι ένα σύνολο ατόμων, μορίων, ιόντων.

Τα απλούστερα υλικά-οι απλούστερες ουσίες λέγονται στοιχεία (elements). Αυτά αποτελούνται από ένα μόνο συστατικό και φυσικά δε διασπώνται σε απλούστερες ουσίες. Υπάρχουν στη φύση αλλά και φτιάχνονται στα εργαστήρια 118 είδη στοιχείων. Αυτά μάλιστα τα ταξινομούν με κάποιο τρόπο και φτιάχνουν τον Περιοδικό Πίνακα  (κάνε αριστερό κλικ) των στοιχείων [ δες και αυτό με ελληνικούς υπότιτλους]. Αυτά αποτελούνται από μικρά-μικρά σωματίδια, τα άτομα. Τα άτομα τα ζωγραφίζουμε σαν μικρές σφαίρες, διαφόρων μεγεθών και χρωμάτων, που τις λέμε προσομοιώματα.2 (1)

Τα λένε άτομα γιατί δεν τεμαχίζονται (;). Είναι αόρατα- σήμερα μπορούμε και τα βλέπουμε με τα καλύτερα μικροσκόπια, άοσμα, άγευστα, άχρωμα, και ηλεκτρικά ουδέτερα.

άτομα λευκόχρυσου(πλατίνας)

άτομα λευκόχρυσου(πλατίνας) με διάμετρο 0,3nm, από μικροσκόπιο σάρωσης σύρραγγας

Πόσο μικρά είναι τα άτομα; Έχουν διάμετρο κάποια δέκατα του δισεκατομμυριοστού του μέτρου (το δισεκατομμυριοστό του μέτρου το λένε νανόμετρο [nm], και το ένα δέκατο αυτού το λένε Angstrom [Α] ). Είναι τόσο μικρά που αν όλοι οι άνθρωποι (7,2 δις) είχαμε το μέγεθός τους θα χωράγαμε σε ένα κυβάκι με ακμή ένα χιλιοστό του χιλιοστόμετρου. Ουά!!!

Τα στοιχεία αποτελούνται από άτομα. Το μικρότερο κομμάτι ενός στοιχείου είναι το άτομό του- το άτομο είπαμε δεν τεμαχίζεται. Τα στοιχεία και τα άτομά τους τα συμβολίζουμε με ένα κεφαλαίο γράμμα που πολλές φορές ακολουθείται από ένα ή δύο μικρά γράμματα. Παράδειγμα με Cl  συμβολίζεται και το στοιχείο χλώριο και το άτομο του χλωρίου. Πρέπει να μάθετε το όνομα και το σύμβολο κάποιων από αυτά- θα σας υποδείξω στην τάξη ποια είναι αυτά.

Τα είδη των ατόμων είναι και αυτά 118, όπως και τα είδη των στοιχείων; Ναι.

Ένα στοιχείο αποτελείται από όμοια άτομα; Η λογική απάντηση είναι, ναι. Θα απαντήσω όμως και ναι και όχι! Σε μπέρδεψα,ε ; Για να σε ξεμπερδέψω. Αυτό που θα πω ισχύει σε πολλά στοιχεία. Ας πάρουμε παράδειγμα το απλούστερο στοιχείο, το υδρογόνο (Η). Το υδρογόνο αποτελείται από άτομα υδρογόνου, τα οποία δεν είναι όλα όμοια μεταξύ τους! Υπάρχουν τριών λογιών άτομα υδρογόνου που διαφέρουν  στη μάζα τους, γιατί διαφοροποιούνται στα νετρόνια . Το ελαφρύτερα που είναι και τα περισσότερα τα λένε πρώτια, τα δευτέρια, και τα βαρύτερα που είναι και τα λιγότερα τα λένε τρίτια. Αυτά τα <<αδελφά>> άτομα  τα αποκαλούμε ισότοπα. Το στοιχείο λοιπόν υδρογόνο αποτελείται από παρόμοια άτομα, από 3 είδη ισοτόπων.

Σε κάποιες περιπτώσεις τα άτομα ενός στοιχείου ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν συγκροτήματα, που λέγονται μόρια. Τα στοιχεία σε αυτή την περίπτωση τα λέμε διατομικά, τριατομικά,τετρατομικά, …. και γενικότερα πολυατομικά (όπως το διατομικό οξυγόνο Ο2, το τριατομικό όζο Ο3, το οκτατομικό θείο S8, το εξηντατομικό φουλερένιο C60 που απεικονίζονται στις παρακάτω εικόνες), σε αντίθεση με τα περισσότερα που τα λέμε μονοατομικά.

o3

s8

οκτατομικό θείο

c60

εξηντατομικός άνθρακας-φουλερένιο

*  Αρκετά στοιχεία εμφανίζονται με πολλές μορφές που τις λένε αλλοτροπικές. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί ο καθαρός άνθρακας που μπορεί να είναι ή διαμάντι ή γραφένιο ή γραφίτης ή νανοσωλήνας ή φουλερένιο. Δες εδώ ένα σχετικό βιντεάκι.

Advertisements
This entry was posted in χημεία Β γυμν.. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s