η απορρόφηση των μετάλλων από τον οργανισμό μας

Τα μέταλλα απορροφούνται από το λεπτό έντερο και, συγκεκριμένα, απ’ το άνω τμήμα του λεπτού εντέρου, τα τοιχώματα του οποίου είναι φορτισμένα με αρνητικά φορτία.  Από την άλλη, όταν τα μέταλλα εισέλθουν στον οργανισμό, είτε σαν συστατικά της τροφής, είτε με κάποιο συμπλήρωμα διατροφής, αποκτούν ένα θετικό φορτίο (οπότε ονομάζονται θετικώς φορτισμένα ιόντα).  Έτσι, όταν τα ιόντα των μετάλλων φθάσουν στο λεπτό έντερο, προσκολλώνται στα τοιχώματά του, επειδή έλκονται από το αρνητικό τους φορτίο.  Το αποτέλεσμα είναι τα ιόντα των μετάλλων, μη μπορώντας να περάσουν τα εντερικά τοιχώματα και παραμένοντας για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ίδια θέση, να παρασύρονται μαζικά από τις τροφές που κατέρχονται από το στομάχι και να χάνονται για τον οργανισμό, αφού δεν είναι δυνατόν να απορροφηθούν σε άλλα κατώτερα σημεία του εντέρου.  Όσα όμως εξακολουθήσουν να παραμένουν προσκολλημένα θα πρέπει να ενωθούν με αμινοξέα που προέρχονται από την πέψη, ώστε να μπορέσουν με την μορφή πλέον χηλικής ένωσης να περάσουν τα εντερικά τοιχώματα – μόνο με αυτή την μορφή απορροφώνται από το έντερο – και να φθάσουν στο κυκλοφορικό σύστημα.  Εάν δεν συμβεί αυτό, είτε επειδή δεν υπάρχουν τα κατάλληλα αμινοξέα, είτε επειδή η ποσότητα τους είναι ανεπαρκής, τότε τα μέταλλα (τα ιόντα των μετάλλων) δεν μπορούν να απορροφηθούν και είναι δυνατόν να προκαλέσουν παρενέργειες, πράγμα που δεν είναι ασυνήθιστο με τα συμπληρώματα μετάλλων.  Στο σημείο αυτό αναδεικνύεται η μεγάλη αξία των συμπληρωμάτων που περιέχουν χηλικοποιημένα μέταλλα (chelated minerals). Φυσικά εννοούμε την πλήρη και σταθερή χηλικοποίηση, όπως θα δούμε παρακάτω. Η λέξη χηλικοποίηση (chelation) σημαίνει την ικανότητα ορισμένων ουσιών, κυρίως αμινοξέων, να σχηματίζουν ένα δακτύλιο γύρω από ένα ιόν μετάλλου και να το «κρατούν» συνδεδεμένο σαν να «γαντζώνονται» από αυτό με ένα γαμψό νύχι ( Η λέξη chelation προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη «χηλή» που σημαίνει ακριβώς «νύχι πτηνού» ).  Αν λάβουμε υπόψιν ότι τα μέταλλα στην ατομική τους μορφή είναι τοξικά για τον οργανισμό και ότι όλα τα μέταλλα που υπάρχουν στους ανθρώπινους ιστούς είναι σε μορφή χηλικών (με αμινοξέα) ενώσεων, τότε μπορούμε να αντιληφθούμε τη σημασία που έχει ένα συμπλήρωμα διατροφής που περιέχει μέταλλα χηλικοποιημένα με αμινοξέα. Ένα πλήρως χηλικοποιημένο μέταλλο, προστατευμένο από το δακτύλιο των αμινοξέων, μπορεί πλέον να διέλθει μέσω των τοιχωμάτων του εντέρου χωρίς να συγκρατείται από τα αρνητικά φορτία του και να φθάσει την γενική κυκλοφορία, δηλ. να γίνει βιοδιαθέσιμο.

————————————————————————————————————————–

η απορρόφηση του σιδήρου

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τον οργανισμό μας. Έχει σχέση με τη μεταφορά και αποθήκευση του οξυγόνου ( περιέχεται στην αιμοσφαιρίνη και στην μυοσφαιρίνη), με την παραγωγή ενέργειας ( περιέχεται στα κυτοχρώματα ), περέχεται σε πολλά ένζυμα ( καταλάσες , υπεροξειδάσες ).

Η έλλειψη σιδήρου έχει να κάνει με τις γυναίκες που είναι σε αναπαραγωγική ηλικία ,με του χορτοφάγους, με τους αθλητές, με τους αιμοδότες , με όσους έχουν αναιμία.

Η έλλειψη σιδήρου εκδηλώνεται με  δύσπνοια, ζάλη, πονοκέφαλο, ψυχρότητα στα άκρα, χλωμό δέρμα, δυσκολία συγκέντρωσης, ανορεξία, αδυναμία και κούραση.

Ένας υγιής άνθρωπος με φυσιολογικές τιμές αιμοσφαιρίνης απορροφά συνήθως μόνο το 5 με 10% του σιδήρου που περιέχεται στις τροφές. Ο σίδηρος βρίσκεται στην τροφή με δύο μορφές, ως αιμικός και ως μη αιμικός. Ο αιμικός σίδηρος είναι σε χηλική μορφή και επομένως είναι εύκολα απορροφήσιμος, απορροφάται σε ποσοστό 10 με 30% και αποτελεί περίπου το 50% με 60% του σιδήρου που βρίσκεται στο συκώτι, στο κόκκινο κρέας, στα πουλερικά και στα ψάρια. Ο μη αιμικός σίδηρος περιέχεται κυρίως στα φυτικά προϊόντα (αποξηραμένα φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια και ξηρούς καρπούς), στα θαλασσινά ( γαρίδες, μύδια, στρείδια ) και τα αυγά ( κίτρινο) και απορροφάται σε ποσοστό μόλις 2 με 10%. Το σπανάκι λοιπόν δεν περιέχει μεγάλα ποσά σιδήρου – δεν υπερτερεί από τα άλλα πράσινα και φυλλώδη λαχανικά.

Την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου αυξάνει η βιταμίνη C, η βιταμίνη Α, η βιταμίνη Β9, το μηλικό οξύ και οι ζωικές πρωτεΐνες που περιέχονται στο κόκκινο κρέας, τα πουλερικά και το ψάρι. Για καλύτερη λοιπόν απορρόφηση του σιδήρου από τροφές που περιέχουν μη αιμικό σίδηρο συνιστάται να συμπεριλαμβάνουμε στο γεύμα μας τροφές  όπως τα πορτοκάλια, το πεπόνι, το κουνουπίδι, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών, τις πιπεριές, το γκρέιπφρουτ, τα λεμόνια, τις φράουλες, τα ακτινίδια, το ντοματοχυμό και λίγο λευκό κρασί. Για παράδειγμα, οι φακές αποτελούν μία πολύ καλή πηγή σιδήρου, που είναι όμως μη αιμικός, άρα και πολύ λίγο απορροφήσιμος. Αν όμως μαζί με τις φακές καταναλώσουμε λίγο ψάρι (πηγή ζωικής πρωτεΐνης) και συνοδεύσουμε το γεύμα μας με μία σαλάτα μπρόκολο και ένα χυμό πορτοκάλι (πηγές βιταμίνης C) η απορρόφηση του σιδήρου της φακής θα αυξηθεί κατά πολύ. Συνοδεύουμε την φασολάδα με καρότα και ντοματοχυμό. Στη ρεβιθάδα και στη φάβα ρίχνουμε λεμόνι.

Αντιθέτως, διατροφικοί παράγοντες που έχει αποδειχτεί ότι μειώνουν την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου είναι οι κάτωθι:

  • Οι τανίνες που περιέχονται στο τσάι, καφέ, χαμομήλι. Έχει αποδειχτεί ότι η κατανάλωση τσαγιού μαζί με μία πηγή σιδήρου μπορεί να μειώσει την απορρόφηση αυτού μέχρι και 60%, ενώ η κατανάλωση καφέ με ή αμέσως μετά το γεύμα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση κατά 40%.
  • Τα οξαλικά οξέα που περιέχονται για παράδειγμα στο σπανάκι, στα παντζάρια, στη σοκολάτα, στο τσάι κλπ.
  • Οι φυτόλες που περιέχονται στο καλαμπόκι και στα προϊόντα ολικής αλέσεως.
  • Το EDTA, ένα συντηρητικό που χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία τροφίμων.
  • Το ασβέστιο και ο ψευδάργυρος. Η συγχορήγηση συμπληρωμάτων ασβεστίου και σιδήρου έχει ως συνέπεια τη μείωση της απορρόφησης του σιδήρου κατά 40% με 60%. Παρόλα αυτά, η επίδραση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα συμπληρώματα ασβεστίου αλλά και η συγχορήγηση γαλακτοκομικών μπορεί να επιφέρει το ίδιο αποτέλεσμα. Για το λόγο αυτό δεν συνιστάται τα συμπληρώματα σιδήρου να λαμβάνονται μαζί με κάποια πηγή ασβεστίου. Επίσης, δεν συνιστάται η συγχορήγηση συμπληρωμάτων ψευδαργύρου και σιδήρου, διότι τα δύο αυτά μέταλλα είναι ανταγωνιστές εφόσον χρησιμοποιούν τους ίδιους υποδοχείς για την απορρόφησή τους.
Advertisements
This entry was posted in σχετικά με τις φυσ.επιστήμες, χημεία Γ γυμν., βιολογία Α γυμν.. Bookmark the permalink.