η χημεία της ζωής

Νουκλεϊκά οξέα (DNARNA)

Είναι  πολυμερή των νουκλεοτιδίων. Τα νουκλεοτίδια αποτελούνται από φωσφορικό οξύ, πεντόζη και αζωτούχο βάση και συνδέονται μεταξύ τους με φωσφοδιεστερικό δεσμό.

Στο DNA η πεντόζη είναι η δεσοξυριβόζη  και οι αζωτούχες βάσεις είναι η αδενίνη, η θυμίνη, η γουανίνη και η κυτοσίνη. Το DNA είναι δίκλωνο και ελικοειδές (σε μερικούς ιούς είναι μονόκλωνο). Οι δύο κλώνοι του είναι συμπληρωματικοί και αντιπαράλληλοι και συνδέονται μεταξύ τους με δεσμούς υδρογόνου μέσω των αζωτούχων βάσεων. Το DNA βρίσκεται στον πυρήνα, στα μιτοχόνδρια και στους χλωροπλάστες (στα προκαρυωτικά κύτταρα βρίσκεται «σκόρπιο» μέσα στο κυτταρόπλασμα). Το DNA αποτελεί το γενετικό υλικό των κυττάρων.

Στο RNA η πεντόζη είναι η ριβόζη  και οι αζωτούχες βάσεις είναι η αδενίνη,

η ουρακίλη, η γουανίνη και η κυτοσίνη. Το RNA είναι μονόκλωνο (σε μερικούς ιούς είναι δίκλωνο). Υπάρχουν 4 είδη το αγγελιαφόρο(m RNA) που μεταφέρει τις γενετικές πληροφορίες από το DNA στα ριβοσώματα, το μεταφορικό(t RNA) που μεταφέρει αμινοξέα στα ριβοσώματα για να εκφραστούν οι γενετικές πληροφορίες(;), το ριβοσωμικό (r RNA) από το οποίο συντίθενται τα ριβοσώματα και το RNA ιών που είναι το γενετικό τους υλικό.

Πρωτεΐνες

Είναι πολυμερή. Αποτελούνται από 20 είδη μικρών μορίων που λέγονται αμινοξέα – τα  9 από αυτά δεν μπορεί να τα συνθέσει ο οργανισμός μας  (απαραίτητα αμινοξέα) και πρέπει  να τα προσλαμβάνουμε με την τροφή μας.

Αποτελούν δομικά και λειτουργικά συστατικά (συμμετέχουν σε όλες τις βιολογικές

λειτουργίες).

Μερικές από αυτές είναι: κολλαγόνο, ελαστίνη, αιμοσφαιρίνη, ινσουλίνη, μυοσίνη,     μυοσφαιρίνη, ανοσοσφαιρίνες, ένζυμα.

Υδατάνθρακες

Διακρίνονται σε

α) πολυσακχαρίτες (άμυλο, κυτταρίνη και γλυκογόνο),

β) ολιγοσακχαρίτες (μαλτόζη και λακτόζη),

γ) μονοσακχαρίτες (γλυκόζη, φρουκτόζη και γαλακτόζη).

Είναι  η κύρια πηγή ενέργειας-δεν είναι απαραίτητοι για την επιβίωσή μας αλλά   απλά  είναι η πιο φθηνή πηγή ενέργειας.

*οι πολυσακχαρίτες αποτελούνται από μόρια γλυκόζης.

*αποθηκεύονται στο ήπαρ και τους μύες.

Λιπίδια

Διακρίνονται σε

α) ουδέτερα λίπη(τριγλυκερίδια),

β) στεροειδή(π.χ.χοληστερόλη),

γ) φωσφολιπίδια.

Είναι δευτερεύουσα πηγή ενέργειας.

Η διατροφή μας πρέπει να περιέχει 30% λίπη για δύο βασικούς λόγους:

να  εξασφαλίζουμε  κάποια φυτικά λιπαρά οξέα που μας είναι απαραίτητα (λινολεϊκό και λιναλεϊκό οξύ) και να προσλαμβάνουμε κάποιες βιταμίνες που είναι λιποδιαλυτές.

*αποθηκεύονται στο λιπώδη ιστό.

Ανόργανα άλατα

Με τα ανόργανα άλατα που έχει η τροφή μας εξασφαλίζουμε κάποια στοιχεία που άλλα είναι απαραίτητα σε μεγάλες ποσότητες (νάτριο, κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο, φώσφορος, χλώριο) και άλλα είναι απαραίτητα σε πολύ μικρές ποσότητες και για αυτό λέγονται    ιχνοστοιχεία (σίδηρος, μαγγάνιο, χαλκός, ψευδάργυρος, σελήνιο, χρώμιο, ιώδιο).

Βιταμίνες

Είναι ουσίες απαραίτητες σε πολύ μικρές ποσότητες (εκτός από την C) τη φυσιολογική  λειτουργία μας και που δε μπορεί να τις παράγει ο οργανισμός μας ή τι παράγει σε  μικρότερες όμως ποσότητες. Ο οργανισμός μας μπορεί να παράγει μόνο τις D και Κ.

Διακρίνονται σε α) λιποδιαλυτές (D,K,A,E) που αποθηκεύονται στο ήπαρ και γι αυτό δεν είναι απαραίτητο να τις προσλαμβάνουμε συνεχώς και β) υδατοδιαλυτές ( B, C, βιοτίνη, φολλικό οξύ, νικοτινικό οξύ ) που επειδή αποβάλλονται με τα ούρα είναι απαραίτητο να τις   προσλαμβάνουμε τακτικά.

*ακόμα και η κατάχρηση  και όχι μόνο η έλλειψη οδηγεί σε σοβαρές δυσλειτουργίες.

Νερό

Το ζωντανό κύτταρο αποτελείται μέχρι 90% από νερό. Η ζωή πρωτοεμφανίστηκε μέσα στο υγρό νερό και δε μπορεί να υπάρξει χωρίς νερό. Η βιολογική του αξία είναι τεράστια.

Οι πιο σημαντικές του ιδιότητες είναι:

Είναι υγρό σε μεγάλο θερμοκρασιακό εύρος – έχει μεγάλη ειδική θερμότητα – είναι αγωγός της θερμότητας – είναι άριστος διαλύτης (αυτό είναι καθοριστικό για τη δράση των βιολογικών μορίων) – ρυθμίζει την ωσμωτική πίεση και τη θερμοκρασία – συμμετέχει σε πολλές βιολογικές αντιδράσεις – έχει μεγάλη επιφανειακή τάση – έχει κατάλληλο ιξώδες.

Ορμόνες

Είναι ουσίες που παράγονται σε μικρές ποσότητες στους ενδοκρινείς αδένες (υπόφυση, θυροειδής, επινεφρίδια, πάγκρεας, ωοθήκες, όρχεις ).

Οι σημαντικότερες είναι η αυξητική, η θυροξίνη, η ινσουλίνη, η αδρεναλίνη, η κορτιζόλη, η τεστοστερόνη,                     τα οιστρογόνα.

Άλλες ορμόνες είναι πρωτεϊνικής φύσης, άλλες είναι παράγωγα λιπαρών οξέων και άλλες είναι στεροειδή.

*τα στεροειδή είναι παράγωγα του στερανίου (;)

Advertisements
This entry was posted in σχετικά με τις φυσ.επιστήμες, βιολογία Γ γυμν.. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s